rop3

ROP: Prematüre retinopatisi

Prematüre retinopatisi (ROP) nedir?

Prematüre (zamanından erken doğmuş) ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerin en önemli sorunlarından biri “prematüre retinopatisi”dir. Prematüre retinopatisi (kısa adıyla ROP), tüm dünyada çocukluk çağının önlenebilir görme kaybı ve körlük yapan nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Normalde bebeklerin gözlerindeki damarlar doğum gerçekleşinceye kadar gelişmeye devam etmektedir. Erken ve düşük kilolu doğumlarda anne karnında bu gelişme süreci tamamlanamaz ve gelişim bebek doğduktan sonra da devam eder. Birçok risk faktörünün de etkisiyle gözdeki damarlar anormal gelişir. Yeni oluşan anormal damarlar bebeğin retinasını, yani ağ tabakasını olumsuz etkilediği için sürekli körlük nedeni olabilirler. Bu yüzden, prematüre bebeklerde oluşabilecek retinopatinin erken tanısı ve tedavisi önemlidir.
Prematüre retinopatisinin oluşma riskini artırabilecek çok sayıda risk faktörü vardır; ancak düşük doğum haftası ve düşük doğum ağırlığı kanıtlanmış en önemli risk faktörleridir.
Dünyada, özellikle son 30 yıldır, yenidoğan yoğun bakımındaki gelişmelere paralel olarak çok erken doğmuş ve çok düşük doğum ağırlıklı bebekler yaşama şansına kavuşmakta ve bunun sonucu olarak prematüre retinopatisinin görülme sıklığı da giderek artmaktadır. Yapılan değişik araştırmalarda ülkemizdeki erken doğan ve düşük doğum ağırlıklı bebekler arasında prematüre retinopatisi görülme oranının %27 ile %32 arasında olduğu tespit edilmiştir.

Hangi bebekler ROP taramasına tabi tutulurlar?

32 haftadan önce ve/veya 1500 gramdan düşük tartıda doğmuş tüm bebeklerde ROP taraması için göz muayenesi yapılmalıdır. Bunun dışına çocuk hastalıkları uzmanının lüzum gördüğü, risk altındaki bebeklerde de ROP araştırılabilir.

ROP muayenesi ne zaman yapılmalıdır?

32 haftadan önce ve/veya 1500 gramdan düşük tartıda doğmuş tüm bebeklerin doğumlarından sonraki 4.-6. haftalar arasında ROP taraması için göz muayenesinden geçirilmeleri gerekmektedir. Bazı bebeklerde tek muayene yeterli olurken, bazı bebeklerde iki veya daha fazla kontrol muayenesine ihtiyaç duyulabilmektedir.
Bu muayenelerde tedavi gerektiren bebekler tespit edilerek tedavileri planlanır. ROP tespit edilmeyen veya düşük evrede, henüz tedavi gerektirmeyen ROP saptanan bebekler için göz hastalıkları uzmanının önerisi doğrultusunda kontrol muayeneleri planlanır.

ROP muayeneleri ne zaman sonlandırılır?

Bebeğin her iki gözünde retina damarlanmasının tamamlandığı, üst üste yapılan muayenelerde mevcut ROP evresinde ilerleme olmadığı, mevcut ROP hastalığının risk oluşturmayacak şekilde gerileme sürecine girdiği veya 45. haftasını tamamlamış olup gözlerinde tedavi gerektirecek evrede ROP bulunmadığı göz hastalıkları uzmanı tarafından tespit edilen bebeklerde kontrol muayeneleri sonlandırılabilir. Doktorunuz size “bundan sonra ROP için göz muayenesine gelmenize gerek yok” demedikçe, bebeğinizi kontrol muayenelerine götürmeye devam etmelisiniz.

Bebeğimin gözlerinde ROP tespit edildiğinde ne yapılır?

Prematüre ve düşük tartılı doğan bebeklerin pek çoğunda ROP tespit edilmekle birlikte, bunların göreceli olarak az bir kısmında tedavi gerektirecek şiddette hastalık bulunmaktadır. Bebeğinizde tedavi gerektiren evrede ROP hastalığı tespit edilirse, doktorunuz tedavi konusunda sizi yönlendirecektir. Tespit edilen ROP hastalığı henüz tedavi gerektirmeyen, fakat takip edilmesi gereken bir evrede ise, doktorunuz kontrol muayenelerinin zamanlaması konusunda sizi bilgilendirecektir.

ROP nasıl tedavi edilir? Tedavinin başarı şansı nedir?

Tedavi gerektiren ileri evredeki ROP hastalığı, hastalığın ilerlemesini durdurmak amacıyla, gelişmemiş retina dokusu lazer ile yakılarak ya da dondurularak (kriyoterapi) tedavi edilir. Şiddetli seyreden ROP’un tedavisinde göz içi ilaç enjeksiyonuna ya da cerrahiye ihtiyaç duyulabilmektedir. ROP tedavisinde başarı şansı çok değişkendir. Şiddetli seyreden hastalığın tedavisiz düzelme şansı çok düşüktür. Bunun yanında tüm tedavilere rağmen ileri derecede görme kaybı, hatta körlük gelişme riski de mevcuttur.

ROP muayenesi bebeğime acı ve rahatsızlık verir mi?

Göz muayeneleri sadece bebeklere değil, erişkinlere dahi rahatsızlık verebilmektedir. Bunun için bebeğinizin gerekmedikçe muayene edilmemesi, muayene edilirken de acı ve rahatsızlığının en aza indirilebilmesi için gerekli önlemlerin alınması konusunda doktorlarınız gereğinden fazla hassas davranmaktadır. İşlem öncesinde bebeğinizin gözleri uyuşturulmakta, muayene süresi mümkün olduğunca kısa tutulmakta ve sterilite şartlarına eksiksiz uyulmaktadır. Bunun yanında muayene sırasında çocuğunuzun gözüne tutulan ışığın ve gözlerini açık tutabilmesi için göz kapaklarına takılan yumuşak telin bebeğinizi az da olsa rahatsız etmesi ve bebeğinizin ağlaması mümkündür. Muayenenin gerekliliği karşısında bu kabul edilebilir bir durumdur ve telaşlanmanıza gerek yoktur.


Comments are closed.

• Bu yazı 20 Aralık 2014 tarihinde güncellenmiştir.